Nu open·binnen 1 werkdag
Begrippenlijst
Energie begrippen, eerlijk uitgelegd
De meest voorkomende termen rond energiecontracten in Nederland, begrijpelijk uitgelegd, zonder jargon.
A
- Aansluitvergoeding
- Eenmalige kosten bij plaatsen of wijzigen van een aansluiting.
- De netbeheerder rekent een eenmalige aansluitvergoeding wanneer een nieuwe aansluiting wordt geplaatst of een bestaande wordt gewijzigd (bv. zwaardere capaciteit voor laadpaal of warmtepomp). Tarieven worden jaarlijks vastgesteld door de ACM.
- ACM
- Autoriteit Consument & Markt, toezichthouder.
- De ACM (Autoriteit Consument & Markt) houdt toezicht op de Nederlandse energiemarkt en consumentenrechten. ConsuWijzer is hun consumenteninformatiebron.
- All-in tarief
- Tarief inclusief belastingen en heffingen.
- Een all-in tarief bevat het kale leveringstarief plus energiebelasting, ODE en BTW. Aanbiedingen worden vaak in all-in tarieven gepresenteerd zodat ze direct vergelijkbaar zijn, let er bij vergelijken altijd op of u all-in of kaal vergelijkt.
- APX / EPEX
- Beurs voor Europese groothandelsstroom.
- De APX (sinds 2019 onderdeel van EPEX) is de beurs waar stroom op uurbasis verhandeld wordt. Dynamische contracten volgen direct de APX-prijs.
B
- Bedenktijd
- 14 dagen wettelijk recht om een nieuw contract kosteloos te annuleren.
- Bij een nieuw energiecontract heeft u 14 kalenderdagen wettelijke bedenktijd waarin u kosteloos kunt annuleren. De termijn start op de dag dat u akkoord gaat (telefonisch, online of schriftelijk). Vraag altijd om een schriftelijke bevestiging zodat de bedenktijd vaststaat.
- Belastingvermindering
- Vast bedrag energiebelasting dat u jaarlijks teruggekrijgt.
- Iedere aansluiting krijgt een vaste teruggave op de energiebelasting (de 'vermindering'). Bij laag verbruik kan dit zelfs leiden tot een netto-teruggave.
- Blokverwarming
- Centrale ketel die meerdere woningen verwarmt, geen individuele gas-aansluiting.
- Bij blokverwarming heeft een gebouw 1 gemeenschappelijke ketel die meerdere woningen verwarmt. U heeft dan geen eigen gascontract; de warmte zit in de servicekosten. Aandachtspunt: de Warmtewet beschermt u tegen onredelijke tarieven.
C
- Capaciteitstarief
- Vast tarief voor de aansluiting, ongeacht verbruik.
- Het capaciteitstarief is een vast bedrag dat de netbeheerder rekent op basis van de capaciteit van uw aansluiting (bv. 3×25A). Verschilt van het verbruikstarief: u betaalt het ook als u nul kWh gebruikt.
- CertiQ
- Stichting die GvO's voor groene stroom uitgeeft.
- CertiQ is door TenneT opgezet om Garanties van Oorsprong (GvO's) uit te geven en te beheren. Hun jaarrapporten tonen de daadwerkelijke herkomst-mix per leverancier.
- ConsuWijzer
- Consumenteninformatie van de ACM.
- ConsuWijzer (consuwijzer.nl) is het loket van de ACM voor consumentenvragen, ook over energie. Geen klachtenkanaal, wel informatiebron over uw rechten.
D
- Dubbeltarief / enkeltarief
- Twee tarieven (dag/nacht) versus 1 vast tarief.
- Bij dubbeltarief betaalt u in daluren (nacht + weekend) een lager tarief dan in piekuren. Bij enkeltarief is het tarief altijd hetzelfde. Met een slimme meter kunt u meestal kiezen; bij dynamische contracten is het verschil opgegaan in uurprijzen.
- Dynamisch contract
- Stroomprijs volgt de uurprijs op de groothandelsmarkt.
- Bij een dynamisch contract betaalt u per uur de actuele APX-prijs. Interessant met zonnepanelen, thuisbatterij of flexibel verbruik. Zie ook het artikel over vast vs variabel vs dynamisch.
E
- EAN-code
- Uniek 18-cijferig nummer per energie-aansluiting.
- Elke aansluiting (stroom en gas apart) heeft een unieke EAN-code (European Article Number) van 18 cijfers. U vindt 'm op uw jaarafrekening of via eancodeboek.nl. Leveranciers gebruiken dit nummer bij overstap zodat de juiste aansluiting wordt gewisseld.
- Eindafrekening
- Definitieve afrekening na overstap of einde contract.
- Wanneer u overstapt of een contract eindigt, ontvangt u binnen 6 weken een eindafrekening met het werkelijke verbruik tot de wisseldatum. Te veel betaalde voorschotten krijgt u terug; te weinig betaald moet u bijbetalen.
- Energiebelasting
- Belasting per kWh stroom en m³ gas.
- Een belasting die de overheid heft per kWh / m³ verbruik. Het tarief verandert jaarlijks. Lees meer in energiebelasting uitgelegd.
G
- Greenwashing
- Een leverancier groener afschilderen dan hij feitelijk is.
- Greenwashing in de energiemarkt: stroom als '100% groen' verkopen door GvO's uit het buitenland te kopen, terwijl de leverancier zelf vooral fossiele stroom inkoopt. Lees meer over de werkelijke herkomst-mix in groene energie uitgelegd.
- Groen gas
- Hernieuwbare variant van aardgas, uit biomassa of waterstof.
- Groen gas wordt geproduceerd uit organisch materiaal (mest, GFT, slib) en heeft dezelfde calorische waarde als aardgas. Een groen-gas-contract bestaat meestal uit reguliere aardgas + groen-gas-certificaten, de fysieke molecuul in uw leiding is hetzelfde.
- GTS
- Gasunie Transport Services, landelijke gas-netbeheerder.
- GTS beheert het landelijk hoofdtransportnet voor aardgas in Nederland (vergelijkbaar met TenneT voor stroom). De regionale netbeheerders (Liander, Stedin, Enexis) verzorgen de fijnmazige distributie naar uw woning.
- GvO
- Garantie van Oorsprong, certificaat voor 1 MWh groene productie.
- Een Garantie van Oorsprong is een digitaal certificaat dat bewijst dat ergens in Europa 1 MWh hernieuwbare energie is opgewekt. Leveranciers kopen GvO's om groene stroom te kunnen factureren.
H
- Herkomst-mix
- Werkelijke verdeling tussen groen, grijs en kern in uw stroom.
- Iedere leverancier publiceert jaarlijks een herkomst-mix: het percentage stroom uit wind, zon, biomassa, kern, kolen of gas. Deze cijfers (gecontroleerd door CertiQ) zijn betrouwbaarder dan marketingclaims als '100% groen'.
J
- Jaarafrekening
- Jaarlijks overzicht van werkelijk verbruik vs. voorschotten.
- Eens per jaar ontvangt u een jaarafrekening met uw werkelijke verbruik en wat u in voorschotten heeft betaald. Te veel betaald → terug; te weinig → bijbetalen of voorschot omhoog. Bewaar deze: bij overstap is hij handig voor verbruikgegevens.
K
- Kale tarief
- Leveringstarief exclusief belastingen en heffingen.
- Het kale tarief is wat u puur voor stroom of gas betaalt zonder energiebelasting, ODE en BTW. Wordt gebruikt om leveranciers onderling te vergelijken, alle bovengenoemde belastingen zijn voor elke leverancier identiek.
- Klimaatakkoord
- Nederlandse plan voor 49% CO₂-reductie in 2030.
- Het Klimaatakkoord (2019) zet doelen voor de Nederlandse energietransitie: 49% CO₂-reductie in 2030 versus 1990, klimaatneutraal in 2050. Maatregelen zoals afbouw saldering, warmtepomp-stimulering en wijken-van-het-gas vloeien hieruit voort.
- kWh
- Kilowattuur, eenheid voor stroomverbruik.
- Een kilowattuur (kWh) is 1.000 watt vermogen gedurende 1 uur. Een gemiddelde NL-huishouden verbruikt 2.000–3.500 kWh stroom per jaar.
L
- Leveringskosten (vaste)
- Vast maandbedrag voor uw aansluiting bij de leverancier.
- Bovenop het verbruikstarief rekenen leveranciers vaste maandkosten (meestal €5–€8 per energiesoort). Vergelijk deze altijd mee bij aanbiedingen.
M
- Maandtermijn / voorschotbedrag
- Het bedrag dat u maandelijks betaalt, een schatting.
- De maandtermijn (of voorschotbedrag) is een schatting op basis van uw verwachte jaarverbruik. Aan het einde van het jaar volgt verrekening via de jaarafrekening. U kunt het maandbedrag tussentijds laten aanpassen als u te veel of te weinig betaalt.
- MJ/m³
- Calorische waarde, energie-inhoud per kubieke meter gas.
- Aardgas in Nederland heeft een calorische waarde van ongeveer 35,17 MJ/m³ (ofwel 9,77 kWh/m³). De waarde varieert licht per regio en seizoen. Wordt soms gebruikt om gas- en stroomverbruik in dezelfde eenheid te vergelijken.
- m³ (kubieke meter)
- Eenheid voor gasverbruik.
- Een kubieke meter aardgas heeft ongeveer 9,77 kWh aan calorische waarde. Een gemiddelde NL-huishouden verbruikt 1.000–1.500 m³ gas per jaar.
N
- Netbeheerder
- Beheert het stroom- of gasnet in uw regio.
- Netbeheerders (Stedin, Liander, Enexis, etc.) onderhouden de fysieke infrastructuur. U kiest deze niet, het is regio-bepaald. De netbeheerkosten staan apart op uw rekening.
O
- ODE
- Opslag Duurzame Energie, heffing op verbruik.
- De Opslag Duurzame Energie (ODE) is een heffing per kWh / m³, vergelijkbaar met energiebelasting maar bestemd voor stimulering van duurzame opwekking.
- Opzegboete
- Vergoeding bij vroegtijdig stoppen vast contract.
- Bij een vast contract kan vroegtijdig opzeggen een boete kosten, vaak een vast bedrag per resterend contractjaar. Variabele en dynamische contracten zijn meestal kosteloos opzegbaar.
- Overstapservice
- Uw nieuwe leverancier regelt de overstap en opzegging.
- Bij overstap regelt uw nieuwe leverancier de opzegging bij uw huidige leverancier en de planning van de leverdatum. U hoeft zelf niets op te zeggen; wel checken op onverwachte boetes als u uit een vast contract komt.
P
- P1-poort
- Data-poort op de slimme meter waar apps verbinden.
- Iedere slimme meter heeft een P1-poort waarop u zelf een uitleesapparaat (HomeWizard, Tibber Pulse, etc.) kunt aansluiten om real-time inzicht te krijgen. De data is van u, niet van de leverancier.
- Profielfractie
- Verbruikspatroon-curve voor klanten zonder slimme meter.
- Voor aansluitingen zonder slimme meter berekenen leveranciers het uurverbruik op basis van een standaard profielfractie (NEDU-profiel), een gemiddeld verbruikspatroon. Hierdoor zijn dynamische contracten zonder slimme meter niet zinvol.
R
- Regiotoeslag
- Vast bedrag van de regionale netbeheerder.
- Per regio (Stedin, Liander, Enexis, e.a.) verschillen de netwerkkosten licht. Deze 'regiotoeslag' staat los van het leverancier-tarief en is voor elke leverancier in dezelfde regio identiek.
S
- Salderingsregeling
- Stroom die u teruglevert wordt verrekend met afname.
- Onder de huidige salderingsregeling worden teruggeleverde kWh's (van zonnepanelen) op jaarbasis afgetrokken van uw afname tegen hetzelfde tarief. De regeling wordt gefaseerd afgebouwd richting 2027.
- Slimme meter
- Digitale meter die uw verbruik op afstand uitleest.
- Sinds 2014 worden in Nederland slimme meters geinstalleerd. Ze zijn vereist voor dynamische contracten en geven uw leverancier real-time inzicht in uw verbruik.
- Stadsverwarming
- Restwarmte uit een centrale bron, meestal van industrie of WKO.
- Bij stadsverwarming krijgt u warmte via leidingen van een centrale producent (afvalverwerking, industrie, geothermie). U heeft dan geen eigen gas-aansluiting; het tarief valt onder de Warmtewet en wordt jaarlijks gemaximeerd door de ACM.
- Standaard Jaarverbruik (SJV)
- Geschat jaarverbruik dat leveranciers gebruiken voor offertes.
- Het SJV is het verbruik dat leveranciers berekenen op basis van uw historische data (typisch 12 of 24 maanden). Wordt gebruikt om uw maandtermijn te bepalen en aanbiedingen te kalibreren.
- Stilzwijgende verlenging
- Automatische verlenging van een aflopend contract.
- Sinds 2014 is stilzwijgende verlenging van vaste contracten verboden voor consumenten, uw contract loopt automatisch over op een variabele of dynamische voortzetting (vervolgcontract). Wel ontvangt u een vooraankondiging zodat u tijdig kunt overstappen.
T
- TenneT
- Landelijke netbeheerder voor het hoogspanningsnet.
- TenneT beheert het Nederlandse hoogspanningsnet (110 kV en hoger) plus delen in Duitsland. Hoofdverantwoordelijkheid: balans tussen vraag en aanbod, internationale stroomtransport en aansluiting van windparken op zee.
- Terugleververgoeding
- Vergoeding voor stroom die u teruglevert.
- Wat uw leverancier u betaalt voor teruggeleverde kWh boven uw eigen verbruik. Tarieven verschillen sterk per leverancier en kunnen jaarlijks wijzigen.
- Thuisbatterij
- Accusysteem voor opslag van eigen opgewekte stroom.
- Een thuisbatterij slaat overdag opgewekte zonne-energie op voor verbruik 's avonds, of koopt stroom in tijdens lage uurprijzen op een dynamisch contract. Met de afbouw van de salderingsregeling wordt thuisopslag financieel interessanter.
- TTF
- Title Transfer Facility, Europese gas-handelsbeurs.
- De TTF is de virtuele NL-Belgische gas-hub waar groothandels-gas wordt verhandeld. TTF-prijzen worden vaak in het nieuws genoemd als indicator voor gas-tarieven.
V
- Variabel contract
- Tarief kan per kwartaal of maand wijzigen.
- Bij een variabel contract past de leverancier de tarieven aan op basis van marktontwikkelingen. Geen lock-in, maar ook geen bescherming tegen stijgingen.
- Vast contract
- Tarief vast voor 1, 2 of 3 jaar.
- Bij een vast contract liggen stroom- en gastarieven vooraf vast voor de looptijd. Maandlasten zijn voorspelbaar; vroegtijdig opzeggen kan een boete kosten.
- Vastrecht
- Verzamelterm voor de vaste maandkosten van leverancier en netbeheerder.
- Vastrecht is de maandelijkse vaste vergoeding die u betaalt ongeacht uw verbruik, bestaat uit leveringskosten van uw leverancier en capaciteitstarief van de netbeheerder. Bij overstap verandert alleen het deel van de leverancier.
- Verhuisservice
- Dezelfde leverancier meeneemt op een nieuw adres.
- De meeste leveranciers bieden een verhuisservice waarbij uw bestaande contract wordt overgeheveld naar uw nieuwe adres. Belangrijk om tijdig (minimaal 2 weken voor verhuisdatum) door te geven om dubbele facturatie of afsluiting te voorkomen.
- Vervolgcontract
- Variabel tarief waar u automatisch op valt na afloop.
- Wanneer uw vaste contract afloopt en u niet zelf overstapt of verlengt, valt u op een vervolgcontract, meestal variabel met markttarieven. In de regel duurder dan een nieuw vast aanbod.
W
- Warmtepomp
- Verwarmingssysteem dat warmte uit lucht, bodem of water haalt.
- Een warmtepomp werkt op stroom en levert 3 tot 5 keer zoveel warmte als hij aan elektriciteit verbruikt (COP-waarde). Vaak gecombineerd met zonnepanelen voor lage netto stroomkosten en is een centrale stap in de gasloze verbouwing.
- Welkomstpremie
- Eenmalige korting bij overstap, vaak op de eindafrekening.
- Veel leveranciers bieden een welkomstpremie of cashback bij overstap (€50–€200). Let op: dit verlaagt vooral de eerste-jaars-kosten; vergelijk altijd ook de tarieven over de hele contractduur.
Vraag over uw situatie?
Onze adviseurs vertalen deze begrippen graag naar uw concrete energiecontract. Vrijblijvend gesprek, geen verplichting.